László Bitó

László Bitó
Ilustracja
László Bitó (2007)
Państwo działania  Węgry
Data i miejsce urodzenia 7 września 1934
Budapeszt
Data i miejsce śmierci 14 listopada 2021
Budapeszt
doktor nauk fizjologia
Specjalność: okulistyka
Alma Mater Bard College
opracowanie leku na jaskrę
László Bitó na targach książki (2007)

László Z. Bitó (ur. 7 września 1934 w Budapeszcie, zm. 14 listopada 2021 tamże[1]) – węgierski fizjolog i pisarz. Brał udział w opracowaniu leku na jaskrę; autor powieści i esejów[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość i wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Budapeszcie[3]. Jego rodzina została zmuszona do opuszczenia stolicy kraju w czasach komunizmu w 1951[4]. Pracował w kopalni w Komló i był lokalnym przywódcą strajków podczas rewolucji w 1956 roku[4][2]. Po tym, jak rewolucja została zmiażdżona przez siły radzieckie, uciekł do Stanów Zjednoczonych, gdzie zdobył stypendium i został fizjologiem. Otrzymał azyl w USA. W latach 1956–1960 studiował na Bard College. Następnie uzyskał tytuł doktora w Columbia University w biologii i w 1963[4].

Kariera naukowa[edytuj | edytuj kod]

W Stanach Zjednoczonych László Bitó zbudował karierę akademicką jako znany na całym świecie profesor fizjologii[2]. Większość kariery akademickiej związana jest z Uniwersytetem Columbia (gdzie był emerytowanym profesorem fizjologii okulistycznej[2]) i Uniwersytetem Puerto Rico, gdzie badał wpływ starzenia się na wzrok małp. Jego badania doprowadziły do opracowania Xalatanu[4], leku, który uratował wzrok milionom cierpiących na jaskrę. Opublikował ponad 150 artykułów naukowych i otrzymał, pośród wielu innych wyróżnień, najwyższe uznanie w dziedzinie badań nad wzrokiem – Medal Proctora[4] w 2000, oraz nagrodę fundacji Helen Keller[4]. Po przejściu na emeryturę w Columbia University jako profesor fizjologii oczu, powrócił na Węgry i poczuł zainteresowanie pisaniem. Prezydent Węgier przyznał mu Order Zasługi Republiki Węgierskiej oraz Krzyż Komandorski z Gwiazdą w 2004[4].

Pisarstwo[edytuj | edytuj kod]

Po upadku komunizmu László Bitó stopniowo przeniósł się na Węgry i rozpoczął nową karierę jako pisarz[3]. Jego pierwsze powieści oparte są na jego wczesnych osobistych wspomnieniach z historii Węgier. Dwie pierwsze zostały napisane w języku angielskim, ale zostały opublikowane wyłącznie w węgierskim tłumaczeniu. Jego trzecia powieść, oparta na historiach biblijnych "Abraham i Izaak", przyniosła mu sukces literacki w 1998. Książka została przetłumaczona na kilka języków i została wystawiona na scenie w Budapeszcie[3].

„Nekünk kell megváltanunk magunkat” ("Musimy być naszymi wybawcami") to wybór jego artykułów i wywiadów z gazet i czasopism[3][4]. Eutelia – Eutanazja (Błogi Życie – Spokojna Śmierć) to argument filozoficznego pisarza i humanisty medycznego badacza o godności życia i śmierci[4][3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Meghalt Bitó László (węg.)
  2. a b c d László Bitó – László Bitó's official website Biographical Timeline », laszlobito.com [dostęp 2018-04-03] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-21].
  3. a b c d e László Bitó – László Bitó's official website, laszlobito.com [dostęp 2018-04-03].
  4. a b c d e f g h i László Bitó – Helen Keller Foundation, helenkellerfoundation.org [dostęp 2018-04-03] (ang.).